Metformin

Metformine werkt via meerdere mechanismen: het remt de glucoseproductie in de lever (gluconeogenese), verbetert de insulinegevoeligheid van spier- en vetcellen en vertraagt de glucose-opname in de darm. In tegenstelling tot sulfonylureumderivaten stimuleert het niet de insulineafgifte, waardoor het risico op hypoglykemie minimaal is. Metformine activeert ook het enzym AMPK, dat een centrale rol speelt in het energiemetabolisme.

Beginnen met 500 mg 1-2x daags bij de maaltijd. Geleidelijk verhogen tot 2000 mg/dag (in 2-3 doses). Maximale dagdosis: 3000 mg (zelden nodig). De geleidelijke opbouw vermindert maag-darmklachten. Bij verminderde nierfunctie (eGFR < 30): gecontra-indiceerd. eGFR 30-45: maximaal 1000 mg/dag.

Vaak: maag-darmklachten (misselijkheid, diarree, buikpijn, metaalachtige smaak) — treden vooral aan het begin op en verbeteren doorgaans na enkele weken. Zelden: vitamine B12-deficiëntie bij langdurig gebruik (jaarlijkse controle aanbevolen). Zeer zelden: lactaatacidose (bij contra-indicaties zoals ernstige nierfunctiestoornis).

Metformine is al meer dan 60 jaar in gebruik en geldt als een van de best onderzochte diabetes-medicijnen. De meeste patiënten verdragen het goed na een gewenningsperiode. De maag-darmklachten aan het begin zijn de meest genoemde reden om te stoppen — dit kan vaak worden voorkomen door langzame dosisverhogingen en inname bij de maaltijd.